На 4 јули 2025 г. во конференциската зала на Регионален историски музеј „Акад. Јордан Иванов“ Ќустендил се одржа пресконференција, на која беа презентирани почетните активности на проектот „КУЛТУРНА ОБЛАСТ – заедница за културно наследство и атрактивен туризам во сите сезони – CULTURAL AREA – CULTURAL heritage community and AttRactive all-sEAson tourism), со реф. бр BGMK02000271, и број на договор № РД-02-29/22.04.2025 г.
Проект се реализира во рамките на INTERREG VI-A IPA Програмата Бугарија – Северна Македонија 2021-2027, Приоритет 3 “Интегриниран развиј на трансграничниот регион”. Водечки партнер во проектот е Регионален историски музеј „Акад. Јордан Иванов“. Партнери се Историскиот музеј во Дупница, Градскиот музеј во Крива Паланка и здружението „Пеонија“ – Кратово. Проектот е поддржан од општина Ќустендил. Поддршка на логистичко и експертско ниво за спроведување на проектните активности имаат објавено општина Ќустендил и Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски“.
На настанот присуствуваа претставници од различни засегнати страни. Градоначалникот на општина Ќустендил – инж. Огњан Атанасов, со своето присуство ја изрази својата поддршка за проектот и ги изрази своите очекувања дека имплементацијата на проектот ќе даде нов импулс на туризмот во општина Ќустендил.
„Главната цел на проектот е да се презентира и истакне богатството на долгогодишните традиции и поврзаноста на културите во прекуграничниот регион преку зајакнување на добрите практики за соработка во областа на културното наследство помеѓу Општина Ќустендил, Општина Дупница, Општина Крива Паланка и Општина Кратово“, изјави Ани Исстаткова – раководител на проектот. Таа посочи дека стратешките цели поставени во проектот ќе се постигнат преку маркетиншки туристички пристапи, преку заеднички настани и иницијативи на партнерски институции, преку иновативни пристапи за презентирање и социјализирање на културните вредности и поврзување на културните и природните локалитети. „Активностите ќе се спроведуваат во период од 2 години. Грантот за негова имплементација е во износ од 984.870,01 евра. Активностите во рамките на проектот се тематски обединети, презентирајќи ги традиционалното и иновациите во секојдневниот живот за време на периодот на Преродбата“, додаде г-ѓа Исстаткова.
Планирани се инвестиции на локации во Бугарија и Северна Македонија. Директорот на РИМ-Ќустендил и претставник на водечкиот партнер Валентин Дебочички споделија дека ќе се спроведе „Ревитализација на Музејот на куќата Емфиеџиева“, за што постои инвестициски проект и градежна дозвола за „Реконструкција на постојни простории во згради со идентификатори 41112.503.1837.1 и 41112.503.1837.2 според ЗККР на градот Ќустендил, во нов изложбен простор, ревитализација (ентериер) конзервација и реставрација, поправка и воведување на интерактивни методи за изложување во Музејот на куќата Емфиеджиева.
„Во Северна Македонија, инвестицијата е поврзана со создавање дополнителни музејски простори за културни и образовни активности во Градскиот музеј на Крива Паланка и изградба на музеј на отворено во селото Градец“, рече Драган Величковски, директор на Градскиот музеј од Крива Паланка, Република Северна Македонија. „Дополнително, заедно со партнерите, ќе бидат предложени интегрирани решенија со голем број меки мерки за развој на „Културната област“ на прекуграничниот регион преку културното наследство, туризмот и образованието.“
За таа цел, на изложбата ќе се користат современи дигитални решенија, платформа, дигитална апликација и ќе се развиваат дигитални производи за привлекување на интересот на посетителите. Ќе се преземат чекори кон градење меѓусекторска соработка во организирање настани, размена на корисни практики и обуки, ќе се одржуваат едукативни тематски работилници, вклучувајќи гемификација, еко-образование за деца, како и тридневен балкански фестивал (во градот Кратово)“, додаде Ани Исстаткова.
Директорката на Историскиот музеј – Дупница – г-ѓа Анелија Геренска, зборуваше за идејата за креирање дигитален каталог со 3Д модели „Старите куќи на градот раскажуваат приказни“ (Ќустендил – Дупница – Крива Паланка – Кратово) со идеја преку дигитални решенија да се оживее сеќавањето на куќите од 19-ти и почетокот на 20-ти век, кои постепено го губат својот изглед и автентичност.
Исто така, планирано е иновативно решение за регионот со инсталирање на „Лабораторија за следење на интересот на посетителите“, што е стратешки чекор кон развој на културниот туризам во културно поврзаната област. Со разбирање на преференциите и мотивациите на посетителите, можно е да се развијат ефикасни маркетиншки кампањи и да се позиционира регионот како привлечна дестинација за културен туризам.
Сите овие иницијативи, кои поврзуваат различни институции и сектори, ќе придонесат за подобра видливост на она што е специфично и интересно за прекуграничниот регион и за градење на интегриран, целогодишен, одржлив туристички производ. Проектот ќе понуди модел за трансформирање на културната поврзаност во привлечна туристичка дестинација преку тематски пристап со користење на науката, културата и дигиталните решенија, заклучи Ани Исстаткова.
